Design serie deel 3: Wetenschap, data en kunst. Een diepere duik in de verbeeldingswereld van Thijs Biersteker.

Verborgen onderzoek uitgelicht

“If the research doesn’t reach us, how can the research teach us?” Dit is niet zomaar een motto dat Thijs graag deelt, het vormt de absolute kern van zijn werk. Als ecologisch kunstenaar gaat hij op zoek naar verborgen wetenschappelijke onderzoeken die ons confronteren met de realiteit waar de wereld zich in bevindt. Zijn missie? Deze inzichten toegankelijk maken voor iedereen.

“Wat mij verbaast is dat de wetenschap het meestal al weet, de oplossingen er al zijn, maar dat we toch niet in actie komen,” vertelt Thijs. “In het Nederlands hebben we een mooi woord voor wat daarvoor nodig is: ‘verbeeldingskracht’.” Dat is precies wat het team van WOVEN Studio, dat Thijs samen met Sophie de Krom runt, wil toevoegen. “We laten de complexe wetenschap tot de verbeelding spreken. Zo geven we wetenschap de kracht om mensen de data niet alleen te laten zien, maar ook te laten voelen. En alleen met die combinatie ontstaat er actie.” 

Want hoewel de cijfers ons duidelijk vertellen dat de planeet onder druk staat, volgt menselijke actie niet vanzelf. “Mensen zijn niet getraind om in actie te komen op basis van zaken die ons voorstellingsvermogen te boven gaan; we komen pas in beweging als we iets écht kunnen begrijpen en voor ons zien,” legt Thijs uit. “En juist daar speelt kunst een cruciale rol.”

Verbeelding creëert actie

“Zodra je het voor je ziet, wordt het heel moeilijk om het nog te ontkennen. Dan blijft er maar één optie over: er iets aan doen,” vervolgt Thijs. Op deze manier heeft hij, in samenwerking met wetenschappers, al talloze wetenschappelijke inzichten tastbaar gemaakt en bezoekers bewust gemaakt van grote thema's zoals vervuiling, uitputting en klimaatverandering.

De samenwerking tussen een kunstenaar, wetenschappers en organisaties als het World Economic Forum, UNESCO en de WHO vraagt om een nieuwe manier van werken. “Deze werelden spreken een heel andere taal dan kunst, maar het proces hebben we ondertussen aardig onder de knie,” deelt Thijs. Door veel in te lezen en processen duidelijk te maken, lukt het om in samenwerking het werk van wetenschappers naar de wereld te brengen. 

“Het voorwerk, om de kern echt te begrijpen en die dan te vertalen, is geweldig en geweldig lastig,” vervolgt Thijs. “Het zou makkelijker zijn om gewoon kunst te maken. Nu checken we alles honderd keer met de wetenschappers, zodat we zeker weten dat het klopt en het verhaal correct is. Je wilt geen fouten maken als iemand twintig jaar een onderwerp heeft onderzocht. De magie ontstaat als we het eindresultaat laten zien aan de wetenschappers, de instituten en het publiek.”

Het wordt steeds duidelijker: verbeelding is hier de sleutel. Kunst helpt ons inzien wat er misgaat in de wereld, maar kan het ook oplossingen verbeelden? “Ja, absoluut,” antwoord Thijs resoluut. “We Harvest Wind is hier een goed voorbeeld van.” 

Cijfers vertaald naar gevoel

2021 markeerde de start van een meerjarige samenwerking tussen Thijs, zijn team en Polestar. Het resultaat: een interactieve installatie die bezoekers laat ervaren dat verandering in hun eigen handen ligt en dat groene energie uitkomst biedt. We Harvest Wind werd geboren uit een gevoel van onmacht, maar zette dat om in daadkracht: “Vaak voelen we ons machteloos tegen over de klimaatcrisis. Het gebruik van groene energie is een van de weinige dingen die we als individu kunnen doen,” verduidelijkt Thijs.

Nu, een aantal jaar later, is het werk nog net zo relevant als toen, al heeft het een andere lading gekregen. “Mensen weten groene energie steeds beter te vinden en te benutten. Nu komt het moeilijke punt: volhouden. Het is onze gezamenlijke taak om die stijgende lijn vast te houden,” legt Thijs uit. “We Harvest Wind begon als een gesprek over de toekomst. Inmiddels is het uitgegroeid tot een bewijs van voortgang en een herinnering dat het onze verantwoordelijkheid is om het wiel draaiende te houden zodra de verandering eenmaal is ingezet.”

Thijs benadrukt dat een onderwerp snel de aandacht verliest zodra het de goede kant op gaat. Juist dan moet er vaart achter worden gezet, voordat de focus weer verschuift naar het volgende urgente probleem.

Materiaalinnovaties

Kunst kan niet alleen verbeeldend werken, maar ook direct bijdragen aan praktische oplossingen. Zo is er in samenwerking met WOVEN Studio een nieuwe volledig biologisch afbreekbaar composiet ontwikkeld voor We Harvest Wind. “Het is geweldig om met wetenschappers te werken, maar materiaalonderzoek is bijna nog leuker,” vertelt Thijs enthousiast. “We zoeken altijd naar materiaal dat de verhaallijn versterkt, van gerecyclede oude cd’s tot rubbers gemaakt door stammen uit de Amazone. Het materiaal is key in het verhaal.”

In deze rol biedt kunst ruimte voor experimentele materialen, die uiteindelijk hun weg kunnen vinden naar grootschalige productieprocessen. Zo heeft We Harvest Wind een belangrijke rol gespeeld bij de ontwikkeling van een duurzamer materiaal van Bcomp. Na experimenten in de Polestar Precept concept car en deze kunstinstallatie, heeft het materiaal inmiddels zijn weg gevonden naar de productie van de Polestar 5.

De toekomst in beeld

"We merken dat het werk dat we voor wetenschappers doen verder mag gaan dan het kunstwerk alleen,” vertelt Thijs. “Als WOVEN zetten we nu een stap waarin we onze methode en kennis gaan delen via een educatie-, curatie- en communicatietak, maar altijd met de kunst en de installaties als kern. Want er is echt niets zo mooi als staatshoofden en wetenschappers samen vol verwondering naar een werk te zien kijken, om dat vervolgens als aanleiding te gebruiken om de moeilijke onderwerpen van deze tijd bespreekbaar te maken."

Bezoek ons op Dutch Design Week en ontdek de wereld van Thijs Biersteker. We Harvest Wind is dit jaar te zien in het Klokgebouw.